استقلال – آزادی – عدالت اجتماعی

آقاي پتراس؛ ما «سرمايه داري» نيستيم، ما به« ارتجاع» دچاريم!

(آسيب شناسي رويکردِ چپ جهاني به انتخابات ايران)

خسروصادقي بروجني

پروفسور جيمز پتراس را پيش از اين به عنوان جامعه شناس ترقيخواهي مي شناختم که بر خلاف جريان جاري در جامعه شناسي رسمي، در صف مردم قرار دارد و واقعيات را نه در راستاي منافع حاکمان که همسو با منافع اکثريت زحمتکشان تبيين و تفسير مي کند. مقالات و سخنراني هايش درباره آثار جهاني سازي و سياستهاي نئوليبراليسم در آمريکاي لاتين گوياي اين واقعيت بود .

دهمين انتخابات رياست جمهوري ايران فارغ از«تقلب» صورت گرفته در آن حامل درس آموزيهاي سترگي بود که پيش از در مقاله اي به برخي از آنان پرداختم(1). درس آموزيهايي که همانا يکي از آنان پر رنگ شدن مرزهاي جبهه «مردم» است از «ضد مردم»: جيهه اي که امروز افرادي خواسته وآگاهانه و يا ناخواسته و در نتيجه تحليلهاي نادرست در آن قرار گرفته اند.

 آنچه انگيزه نوشتن مطلب حاضر شد مطالعه مطلب جيز پتراس در باره انتخابات ايران و ناباوري من از اين اظهار نظر و هم چنين همسويي بخشي از جنبش چپ ايران و جهان با اين طرز فکر موجود است. تنها جيمز پتراس نيست که چنين نظري اتخاذ مي کند دبگراني چون اسکات ريتر(2)، پل کريگ رابرت(3)، استفان ريندمن(4)، آزمي بيشارا (5) وکاوه افراسيابي نيز در تحليلهاي مشابهي مطالبي را خلافِ واقعيت موجود در ايران بيان کردند، اما از آنجا که جيمز پتراس در ايران شناخته شده تر بوده و بارها مقالات وي در نشريات و سايتهاي فارسي زبانِ ترقي خواه منتشر شده است، در اينجا تنها مقاله وي را ملاک ارزيابي چنين طرز تلقي هاي از حوادث اخير ايران قرار مي دهم.

جيمز پتراس در همان «تيتر» مطلبِ (6) خود تکليف خواننده را روشن کرده و صراحتاً «تقلب» صورت گرفته در انتخابات را يک «فريب» ((Hoax و شوخي مسخره اي از جانب بازندگان انتخابات (به زعم وي اصلاح طلبان) مي داند!

سعيد رهنما در مقاله «تراژدي گفتمان چپ در ايران»(7) که به نقدِ رويکرد بخشي از چپ جهاني به انتخابات ايران پرداخته است مي نويسد: «خيره کننده ترين جنبه ي مقاله پتراس فقدان هرگونه همدردي براي همه زنان شجاع، جوانان و فعالين مدني و کارگري است که پس از آگاهي از فريب خوردن در انتخابات براي دفاع از دموکراسي، حقوق بشر و آزاديهاي سياسي جان خود را به مخاطره انداختند و به طور خودجوش به خيابانها ريختند.».

وي در جاي ديگر مقاله خود معتقد است پتراس نگرانيِ جوانان، زنان، فعالان صنفي، روشنفکران و هنرمندان را درباره آزاديهاي سياسي و فردي ، حقوق بشر، دموکراسي ، عدالت جنسيتي و حقوق کارگري،«حياتي» نمي داند و به نظر مي رسد خطاب به چپهاي ايران مي گويد: «رفقا، اگر در زندان ها شکنجه مي شويد، اگر کتابهايتان سوزانده مي شود و از شغلتان بيکار مي شويد، نگران نباشيد، چرا که طبقه کارگر از دولت اعانه(سهام عدالت) دريافت مي کند.»

وي با تحليلي طبقاتي از شرکت کنندگان در انتخابات، حاميان محمود احمدي نژاد را خانواده هاي طبقه کارگري مي داند که به علت دسترسي کمتر به امکانات رسانه اي چون اينترنت و ماهواره و همچنين عدم حضور در شهرها و نا آشنايي به زبان انگليسي، خبرنگاران خارجي قادر به ايجاد ارتباط با آنان نبوده و درنتيجه تحليل اين خبرنگاران بر پايه اظهارات طبقه متوسط و بالاي شهري است که عمداً حامي موسوي مي باشند. وي کاندبداي اصلاح طلبان را کانديداي خوشايند رسانه ها و دولتهاي غربي و صهنیونيست دانسته واز اين زاويه نيز انتقاد خود را متوجه اصلاح طلبان و موسوي مي داند.

نمي دانم آقاي جيز پتراس گزارش اريک هوگلند را که در سايتZNET   منتشر شد و توسط نگارنده نيز به فارسي ترجمه شد(8) را خوانده است يا نه؟

اريک هوگلند از روستايي دور افتاده و به دور از هرگونه امکانات رسانه اي به زعم ايشان گزارش مي دهد. از مردمي که جهره شهر را به جشنواره اي سبز رنگ تبديل کرده بودند و حاميان محمود احمدي نژاد را تنها کارکنان دولتي و تطميع شدگان دولتي تشکيل مي دادند که حتي در روستايي 850 نفري نيز در اقليت به سر مي بردند تا چه رسد به روستاها و شهرهاي بزرگتر. به فرض اختصاص تمامي رأي روستاييان به احمدي نزاد، که بي شک امري دور از واقع است، آيا همانگونه که اريک هوگلند در مقاله اش ادعا مي کند 35 درصد ساکنان روستاهاي ايران مي توانند راي 64 درصدي احمدي نژاد را تأمين کنند ؟!

براي اثبات نادرستي ادعاي جيمز پتراس لازم نيست حتماً به گزارش خبرنگاران خارجي استناد کرد. من خود در ايران زندگي مي کنم و واقعياتي را با جسم و جانم  درک مي کنم که امثال جيز پتراس قادر به درک اين واقعيات نيستند. دوستاني دارم که در محلات فقير نشين زاغه هاي جنوب تهران براي انتخابات «کارِ ميداني» مي کردند و صراحتاً به من مي گفتند که آنچه مردم ساکن ابن مناطق در شعارهايشان بيان مي دارند، نه تنها هيچ سنخيتي با آنچه احمدي نژاد مدعي است که نماينده آنان است، ندارد، بلکه حتي بسيار راديکال تر از نامزدهاي اصلاح طلبند. حال چگونه ممکن است اين مردمي که حتي از اصلاح طلبان نيز راديکال ترند به احمدي نژادي رأي داده باشند که سرکوب فعالين کارگران در دوره وي در مقايسه با دورانهاي ديگر بي سابقه بود .

جيمز پتراس نيز همچون بخشي از جنبش چپ ايران با نگاهي تقليل گرايانه و فروکاستن پيچيدگيهاي ايدئولوژيک هر يک از جناحها و نامزدهاي موجود، ارتباط  با غرب و آمريکا را ملاک ارزيابي خود قرار داده و اصلاح طلبان را جناحي در راستاي سياستهاي آمريکا پنداشته وآنان را محکوم مي کتد. اشتباهي همانند اشتباهي که هوگوچاوز ترقيخواه نيز مرتکب شد و درسرکوب جنبش مردمي ايران دست در دست احمدي نژاد گذاشت.

 آيا ايشان به سخنراني هاي موسوي به دقت گوش داده اند؟  موسوي بارها در اظهاراتش با يک جانبه گرايي سياستهاي  WTO مخالفت کرده و حتي مشخصاً با اشاره به سياستهاي آمريکا در بخش کشاورزي، تن دادن به اين سياستها را نابودي «اقتصاد ملي» کشورهاي کم توسعه داسته است. وي بارها  اکراه خود را از اجراي اصلاحات انجام شده در اصل 44 قانون اساسي که سياستي در راستاي نئوليبرال سازي اقتصاد است را نشان داده است. آيا چنين تفکري را مي توان نماينده اهداف مورد اشاره جيز پتراس دانست؟! همين تقليل گرايي است که موجب مي شود بخشي از چپ ايران نيز، بي توجه به روبناي اجتماعي-سياسي و به صرفِ وجود حاکميت «ارزش مبادله» برمناسبات اقتصادي، ساختار موجود را سرمايه داري پنداشته و معضل اصلي را در روابط کار و سرمايه و استثمار انسان از انسان جستجو کنند. اما آيا به راستي معضل اصلي درايران «استثمار» و الزامات اقتصادي است و يا «استبداد» و الزامات فوق اقتصادي ِ پيش سرمايه داري؟ اگر اين گونه نيست چه تفاوتي ميان کارگرايراني نيشکر هفت تپه و کارگر آمريکايي  جنرال موتورز وجود دارد؟

در تحليلي که «ريس ارليک»(9) درمقاله «ايران و سردرگمي چپ»(10)  انحام داده ،ضمن اشاره به استدلالات «پتراس» درباره عدم شگفتي از نتيجه انتخابات و مقايسه تاريخي آن با آنچه که در آرژانتين، ونزوئلا و بوليوي رخ داد معتقد است اکثر اين منتقدان چپ به طور مستقيم از ايران ديداری نداشته اند. وي که خود طي حوادث اخير در ايران بوده است اشاره دارد که نداشتن تجربه مستقيم و اظهار نظر درباره يک کشور ايرادي ندارد اما درباره حوادت اخير ايران مشاهدات مستقيم بسيار در تحليل شرايط مفيد خواهد بود. «ارليک» ضمن اشاره به نظر پتراس درباره مقايسه ايران و کشورهاي آمريکاري لاتين مي نويسد:

« مقايسه احمدي نژاد با چاوز و مورالس مضحک و مسخره است. من چندين بار از ونزوئلا و بوليوي گزارش تهيه کرده ام و آن جا را نيز همچون ايران از نزديک ديده ام. در آنجا جنبش توده اي واقعي وجود دارد که رهبرانشان را انتخاب و آنها را در قدرت حفظ مي کنند. آنها اصلاحات قابل توجهي را انجام داده اند که به سود کارگران و کشاورزان تمام شده است در حاليکه در ايران تورم سالانه 24 درصد بوده و نرخ بيکاري بالاست .»

آنچه تحت نام «تورم» مي ناميم و در دوران احمدي نژاد به بيشترين ميزان خود رسيد، تنها يک آمار، عدد، نمودار و امري انتزاعي و سمبليک نيست بلکه واقعيتي است که مردم طبقات پايين بيش از همه با جسم و جان خود درکش کرده و اثرات آن را در زندگي روزمره خود مي بينند. مردم طبقات پايين و روستاها ممکن است از تخصيص«سهام عدالت» خشنود شوند اما به محض رفتن به بازار و ديدن افزايش قيمت اجناس و مشاهده عدم تغيير در در وضع معيشتيشان، بيش از نخبگان و روشنفکران پي به عوامفريبي سياستهاي دولت مي برند. چنين مردمي که چهار سال از سويي با اين تورم لجام گسيخته مواجه بودند و از سوي ديگر عوامفريبي ها و سياستهاي پوپوليستي دولت را ديده اند آيا امکان دارد که به احمدي نژاد راي داده باشند؟ زير سوال بردن تقلب انتخاباتي و بي توجهي به مليونها انسان معترضِ کارد به استخوان رسيده از اقشار و طبقات گوناگون جز رويارويي با جنبش مردمي و قرار گرفتن در جبهه ضد مردم، جايي در کنار سرکوبگران اراده مردم، چه معنايي مي تواند داشته باشد.؟

  من يکي از جوانان ايرانم که در شهري متوسط زندگي مي کنم، همچون جيمز پتراس رشته تحصيلي ام جامعه شناسي است. اما آنچه تاکنون آموخته ام آن است که تئوريهاي خود را براساس واقعيات موجود تنظيم کنم، نه آنکه واقعيات موجود را بر طبق تئوريهايم وارونه جلوه دهم. آقاي پتراس از آنکه اکثريت مردم ايران به اصلاح طلبان که به زعم شما نماينده طبقه متوسط و بورژوازي شهري و طرفدار غرب و سرمايه داري هستند رأي مي دهند به تئوريهاي خود شک کنيد و شجاعت اصلاح آنان را داشته باشيد. لابد اشتباه کرده ايد، چرا که سيستمي پيش سرمايه داري که هنور با الزامات فوق اقتصادي و ايدئولوژيک دست و پنجه نرم مي کند را با ساختاري سرمايه داري که روبنايش ريشه در زير بناي  مبتني بر رابطه کار و سرمايه دارد اشتباه گرفته ايد.

اينجا هنوز حداقل هايي که سالهاست براي شما بديهي است، حداقلهايي چون حق آزادي بيان و يا حق آزادي پوشش براي زنان محقق نشده و با تئوريهاي اولترا چپ که در تحليل خود انتقاد اصلي خود متوجه ليبراليسم و آزاديهاي ادعاييش مي کند ما راه به جايي نمي بريم، چرا که در صورت درستي ادعاي شما هم اکنون با ارتجاعي روبروييم که حتي امکان رويارويي مستقيم ما با گرايشات  ليبرالي و طرفدار ساز و کارهاي سرمايه داري را سد کرده است.

آري ؛ آقاي پتراس، ما سرمايه داري نيستيم، ما به «ارتجاع» دچاريم!

پانوشت:

1-       http://www.koukh.blogfa.com/post-461.aspx

2-       Scott Ritter               3-   Paul Craig Roberts          4-  Stephen Lendman       5-  Azmi Bishara

6-       متن اصلي مقاله (Iranian Elections: The ‘Stolen Elections’ Hoax) از جيمز پتراس را مي توانيد در لينک زير بخوانيد:

http://www.countercurrents.org/petras200609.htm

 

7-        http://www.zcommunications.org/znet/viewArticle/21948

8-       http://koukh.blogfa.com/post-461.aspx

9-       Reese Erlich

10-    http://www.zcommunications.org/znet/viewArticle/21820

_________________________

“Mr. Petras We Are Not Capitalism,
We Suffer From Pre-Capitalism Reaction”

By Khosrow Sadeghi Boroujeni

23 July, 2009
Countercurrents.org

I have known professor James Petras as a progressive sociologist who, contrary to mainstream sociology, defends the people and sees realities in line with the interests of toiling majority and not that of the ruling elite. His articles and speeches about Globalization and Neo-liberalism speak to that reality.

That the tenth presidential election in Iran was free of any “fraud” has offered enormous lessons, which I have written about in my previous article (1). One of those lessons was that now a clear line separates the “people” from those who are “against the people”. Many have taken the position to be with the people or against them with clarity and full knowledge of events and others as a result of incorrect analysis.

What motivated me to write this particular article was a piece by James Petras about recent Iranian elections and my disbelief in his expressed views, which a large segment of political left in Iran and around the world concur with those views. Others like Scott Ritters, Paul Craig Roberts, Stephen Lendman, Azmi Bishara and Kaveh Afrasiabi have expressed similar views that contradict the reality of events in Iran. But because James Petras is better known in Iran and his articles are often translated and published in progressive Iranian publications and Farsi websites I am only commenting on his articles on recent events in Iran.

From the onset the reader is introduced to James Petras’ intentions by the articles title “The Stolen Elections’ Hoax” [a ridiculous joke presented by those who lost the elections (presumably the reformists)].

Saeed Rahnema in his article “The Tragedy of The Lefts Discourse On Iran” (2) has offered a critique of the liberals and the left in the west. He wrote “the most stunning aspect of the Petras’ piece is the total absence of any sympathy for all the brave women, youth, teachers, civil servant and workers who have been so vigorously campaigning for democracy, human rights and political freedom risking their lives by spontaneously pouring into the streets when they realized they were cheated.”

Elsewhere in his article, Rahnema express that Petras “is telling Iranian women, youth, union activists, intellectuals and artists, that their demands and ‘concerns’ for political and individual freedoms, human rights, democracy, gender equality and labor rights are not ‘vital’ …It seems he is telling the Iranian left: rofaga (comrades) if you are being tortured, if you are rotting in prisons, if your books are being burned, if you are losing your jobs don’t worry, because the ‘working class’ is receiving subsidies and handouts from the government!”

Petras uses a socioeconomic analysis of the electorate in order to conclude that supporters of Mahmoud Ahmadinejad are working class families, who because of limited access to the media such as the Internet and satellite TV, because they don’t live in the cities and since they are unfamiliar with the English language could not be reached by foreign journalists. As a result reporters’ analyses are based on views expressed by the middle class, who live in Northern Tehran and are largely Mousavi’s supporters. He considers the reform candidate as the preferred candidate of media, Western governments and Zionists, and as a result directs his criticism at reformers and Mousavi.

I don’t know if Mr. James Petras has read Eric Hooglund’s article “Iran’s rural Vote and Election Fraud” published on ZNET (4) (which I have translated in Farsi).

Eric Hooglund reported from a far-flung village, away from media outlets. These were people who turned the town to a “green” festival. Even in the village of the 850 people, Ahmadinejad’s supporters were a minority consisting of government workers and those corrupted by government aid. As Hooglund reports even if all rural Iran had voted for Ahmadinejad, which is not realistic, it would be impossible for 35% of the population of rural Iran to provide for Ahmadinejad’s victory for 65% of the vote.

It is not necessary to rely on foreign reporters to proof James Petras wrong. I live in Iran myself and I experience reality with my body and soul in a way that those like James Petras cannot understand. I have friends who live in poor neighborhoods and shantytowns of South Tehran, who were organizing for elections. They didn’t hesitate to tell me that people’s slogans rejected Ahmadinejda’s claims that he is their president. On the contrary, they are much more radical than the reformer candidate. How is it possible that a populace that is more radical than reformers would vote for Ahmadinejad, who has repressed labor activists much worse than previous administration? James Petras like many Iranian leftists see the ideological complexities of the candidates with a reductionist view in relation to politics of the West and the Unites States, and condom the reformers as a pro-western wing of the system. This is an error not unlike the one made by progressive Hugo Chavez, who gave a helping hand to Ahmadinejad in condemning Iranian popular uprising.

Has Petras listened to Mousavi’s speeches with any care? Maousavi has repeatedly rejected the one-sided policies of WTO and has pointed to the American agricultural “policies” arguing that the embrace of such practices would be ruinous to “national economies” in less developed nations. He has repeatedly expressed his displeasure with reforms based on article 44 of the Constitution that in essence forms a neo-liberal economic policy. Are these the views targeted by James Petras? Similar reductionist views have afflicted the Iranian left who without regard to the Iranian sociopolitical superstructure and merely on the basis of the existence of “exchange value” in economic relations imagine the existing system and “capitalist” and see the main social contradiction between “labor” as “capital’ and exploitation of man by man. But is the basic contradiction in Iran “exploitation” and economic exigencies or is it “autocracy” and ultra-economic exigencies. If so, then what is the difference between an Iranian sugar cane worker in Haft-Tappeh and a General Motors worker in the United States?

In an analysis by Reese Erlich titled “Iran and Leftist Confusion” (5) Erlich Points to Pertars’ conclusions about the results of elections and comparison to elections in Argantina, Venezuela and Bolivia, arguing that these leftist observers have not visited Iran. He was himself in Iran during the recent event, though he points out that lack of direct experience does not generally preclude one form expressing views about a country. He suggests, however, that in this specific case direct experience is particularly beneficial. In relation to Petras and his comparison of Iran with countries in Latin America he wrote: “comparing Ahmadinejad with Chavez or Evo Morales is absurd. I have reported from both Venezula and Bulivia numerous times. Those countries have genuine mass movement that elected and kept those leaders in power. They have implemented significant reforms that benefited workers and farmers. Ahmadinejad has introduced 24% annual inflation and high unemployment”.

What we call “inflation” has reached the highest level ever under Ahmadinejad. Inflation is not just a number and a symbol, it is a reality that afflicts the working class and charts their daily life. The working class and the rural population may be pleased to receive “welfare”, but as soon as they go to the market and see the increase in the price of goods and realize that their conditions have not improved they recognize the government’s demagogy better than the intellectuals and the elites. The people who have experienced this inflation for four years on one hand, and have witnessed the demagogy and populist politicking are not likely to vote for Ahmadinejad. Questioning the assertions about election fraud and rejecting the protests of millions of people of various socioeconomic classes is tantamount to confrontation with the popular movement and is like taking a position against the movement, standing with those who repressed the public and reject the will of the people.

I am one of Iran’s youth and I live in a mid-size city, and like James Petras, I study sociology. But what I have learned so far is that I have to adjust my theories to realities instead of adjusting realities to be upside down in order to match with theories. Mr. Petras! If you think that the Iranian public votes for the reformers who are the representatives of the middle class and the urban bourgeoisie, and who are in turn supporters of the West and Capitalism, you should doubt your theories and have the courage to correct them. Perhaps you have mistaken a pre-capitalist system that is still struggling with under-development and ideological impediments, with a capitalist system based on labor-capital relationship.

There are some basic conditions that still elude us here and you take for granted. Fundamental rights like freedom of speech or women’s rights are not yet attained. The theories of far left that you use in your analysis to criticize liberalism and its false promise of freedom will not get us anywhere. Because we in Iran are faced with such reactionary forces, which in fact prevent us from direct confrontation with liberal tendencies and capitalist mechanisms.

Yes Mr. Petras we are not capitalism; we suffer from pre-capitalism “reaction”.

Email: khosro.sadeghi@gmail.com